Rahim Sarkması Nedir, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Rahim Sarkması Nedir?

Rahim sarkması (uterin prolapsus) anatomik olarak rahmin, mesanenin ve kalın bağırsakların durması gereken pelvik bölgeden çeşitli faktörlere bağlı olarak aşağı doğru sarkmasıdır. Bu durum, pelvik kaslar ve bağ dokularının zayıflaması veya hasar görmesi sonucu rahmi destekleyememesiyle ortaya çıkar. Rahim, bu zayıflık nedeniyle vajinal kanala doğru sarkabilir ve ileri vakalarda vajina dışına kadar çıkabilir. Rahim sarkması mutlaka tedavi gerektiren bir hastalıktır. Rahim sarkması aslında bir tür fıtık olduğundan zamanla düzelmesi, iyiye gitmesi tedavi almadan mümkün değildir.

Rahim Sarkması Kimlerde Görülür?

Rahim sarkması, çok sayıda normal doğum yapmış, iri bebeği normal yolla doğurmuş kadınlarda bu hareketlerin pelvik tabanı zorlayarak bağ dokusunu koparması nedeniyle meydana gelebilmektedir. Ayrıca ileri yaştaki kadınlarda bağ dokusunun zayıflaması nedeniyle yine rahim sarkması görülebilir. Aşırı kiloya sahip kişiler, kronik akciğer hastalıklarına bağlı olarak devamlı öksüren kişiler, uzun süren kabızlık yaşayan kişiler, Parkinson hastalığına bağlı olarak sürekli titreme yaşayan kişilerde mesane, bağırsak ve rahmin aşağı sarkması durumu görülebilir. Rahim sarkması durumu hastanın yaşı fark etmeksizin tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır.

Rahim Sarkması Belirtileri Nelerdir?

Rahim sarkması farklı derecelere sahip bir rahatsızlıktır ve ilk etapta ağrısız ilerlediğinden hastalığın erken döneminde kişi tarafından fark edilmesi zor olabilmektedir. Bacak arasında gözle görülen bir kitle varsa, çömelme gibi hareketlerde kitle ele geliyorsa bu durum rahim sarkması habercisi olabilir. Yaygın belirtiler şunlardır:

Pelvik Bölgede Ağrı veya Basınç Hissi:

Alt karın veya vajina bölgesinde dolgunluk, ağırlık veya baskı hissi.

Vajinada Şişlik veya Çıkıntı:

Vajina içinden veya dışından bir kitle veya şişlik hissedilmesi.

İdrar Kaçırma veya İdrar Yapmada Zorluk:

Öksürme, hapşırma veya gülme sırasında idrar kaçırma. İdrar yaparken zorlanma veya tam boşaltamama hissi.

Bağırsak Problemleri:

Kabızlık veya dışkılama sırasında zorlanma. Rektumda dolgunluk hissi.

Cinsel İlişkide Ağrı veya Rahatsızlık:

Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık hissi.

Bel Ağrısı:

Sarkmanın etkisiyle bel bölgesinde ağrı.

Vajinal Akıntı veya Kanama:

Vajinadan anormal akıntı veya hafif kanama.

Rahim sarkmasının son aşaması olan Prolapsus uteri totalis durumunda rahim tamamen vajina dışına çıkarak bacak aralarından sarkabilmektedir. Genelde yaşlı kişilerde görülen bu durum kişiyi sosyal hayattan uzaklaştırarak demans ve alzaymır hastalıklarının da riskini arttırmış olur.

Rahim Sarkması Nedenleri Nelerdir?

Rahim sarkmasına yol açan başlıca nedenler:

Gebelik ve Doğum:

• Çok sayıda vajinal doğum yapmak: Özellikle büyük bebek doğurmak veya sık doğum yapmak pelvik kasları zayıflatabilir.

• Zor doğumlar: Vakum, forseps gibi müdahaleli doğumlar veya uzun süren doğum süreçleri pelvik dokulara zarar verebilir.

• Sezaryen doğum yapmamış olmak: Vajinal doğum yapan kadınlarda rahim sarkması riski daha yüksektir.

Yaşlanma ve Menopoz:

• Östrojen hormonunun azalması: Menopoz sonrası östrojen seviyeleri düştüğünde, pelvik kaslar ve bağ dokuları zayıflar.

• Genel doku elastikiyetinin kaybı: Yaşlanma süreciyle birlikte bağ dokular gevşeyebilir.

Kronik Basınç Artışına Neden Olan Faktörler:

• Şişmanlık (Obezite): Fazla kilo, karın içi basıncı artırarak pelvik kaslara fazladan yük bindirir.

• Kronik kabızlık ve ıkınma: Sürekli kabızlık yaşayan kişilerde, ıkınma pelvik tabanı zorlayarak rahmin aşağı kaymasına neden olabilir.

• Kronik öksürük: Uzun süre devam eden öksürük (KOAH, astım gibi hastalıklarda) karın içi basıncını artırarak rahmi aşağı itebilir.

• Ağır kaldırma: Sürekli ağır yük kaldırmak, pelvik kaslara zarar verebilir.

Genetik ve Bağ Doku Hastalıkları:

• Genetik yatkınlık: Bazı kadınların bağ dokuları doğuştan zayıftır, bu da rahim sarkması riskini artırır.

• Bağ doku hastalıkları: Ehlers-Danlos sendromu gibi bağ dokularını etkileyen hastalıklar pelvik desteğin zayıflamasına neden olabilir.

Ameliyat Geçmişi:

• Pelvik bölge ameliyatları: Daha önce rahim veya pelvik organlarla ilgili cerrahi operasyon geçirmiş olmak destek dokularını zayıflatabilir.

Hormonal Dengesizlikler:

• Düşük östrojen seviyesi: Östrojen, pelvik kasların sağlığını koruyan önemli bir hormondur. Menopoz veya hormonal dengesizlikler, bu kasların zayıflamasına yol açabilir.

Rahim sarkmasını önlemek için düzenli pelvik taban egzersizleri yapmak, sağlıklı kiloyu korumak ve ağır kaldırmaktan kaçınmak önemlidir. Eğer belirtiler yaşıyorsanız bir kadın doğum uzmanına danışmanız faydalı olacaktır.

Rahim Sarkması Tedavi Edilebilir mi?

Rahim sarkması tedavi edilebilir bir rahatsızlıktır. Tedavi yöntemi sarkmanın şiddetine, hastanın yaşına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Hafif sarkma durumunda pelvik taban egzersizleri (Kegel egzersizleri) ile kasların güçlendirilmesi şeklinde minor tedavilere başvurulabilir. Daha ileri vakalarda, vajinal destek cihazları (pesser) kullanılabilir veya cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi tedavi seçenekleri arasında rahmin desteklenmesi veya alınması işlemleri bulunmaktadır. Hangi yöntemin uygulanacağı, hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve yaşam tarzı gibi faktörlere göre doktor tarafından belirlenir.

Pelvik Taban Egzersizlerinin (Kegel Egzersizleri) Faydaları Nelerdir?

Kegel egzersizleri, pelvik taban kaslarını güçlendirmek için yapılan basit ama etkili egzersizlerdir. Bu kaslar, mesane, rahim, bağırsak ve diğer pelvik organları destekler. Kegel egzersizleri, özellikle idrar kaçırma, rahim sarkması ve doğum sonrası pelvik taban zayıflığı gibi durumların önlenmesi ve tedavisinde yaygın olarak kullanılır. Ayrıca cinsel sağlığı iyileştirmeye de yardımcı olabilir.

Kegel Egzersizlerinin Faydaları:

• İdrar kaçırma ve dışkı kaçırma problemlerini azaltır.

• Rahim sarkması ve mesane sarkması riskini düşürür.

• Doğum sonrası pelvik taban kaslarını güçlendirir.

• Cinsel işlevi iyileştirir (örneğin, orgazm gücünü artırabilir).

• Prostat ameliyatı sonrası erkeklerde idrar kontrolünü sağlamaya yardımcı olur.

Pelvik Taban Kaslarını Bulma:

• İdrar Yaparken Durdurma Yöntemi: İdrar yaparken idrar akışını durdurmaya çalışın. Bu sırada kullandığınız kaslar, pelvik taban kaslarınızdır. (Bu sadece kasları bulmak içindir).

• Vajinal veya Anal Kasları Sıkma: Vajina veya anüs çevresindeki kasları sıkmak da pelvik taban kaslarınızı çalıştırır.

Kegel Egzersizleri Nasıl Yapılır?

• Rahat Bir Pozisyon Alın: Egzersizleri otururken, ayakta dururken veya uzanırken yapabilirsiniz.

• Kasları Sıkın: Pelvik taban kaslarınızı 5-10 saniye boyunca sıkın. Karın, kalça veya bacak kaslarınızı değil, sadece pelvik taban kaslarınızı çalıştırdığınızdan emin olun.

• Kasları Serbest Bırakın: Kasları 5-10 saniye boyunca serbest bırakın. Bu bir tekrar sayılır.

• Tekrarlayın: Günde 3 set halinde 10-15 tekrar yapın.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Nefes Almayı Unutmayın: Kasları sıkarken nefesinizi tutmayın. Normal nefes alıp verin.

• Düzenli Yapın: Sonuçlar birkaç hafta veya ay içinde görülebilir.

• Doğru Kasları Çalıştırın: Karın veya kalça kaslarını çalıştırmamaya dikkat edin.

Kegel Egzersizlerini Kimler Yapmalı?

• Hamile ve Doğum Yapmış Kadınlar

• İdrar Kaçırma Sorunu Olanlar

• Menopoz Sonrası Kadınlar

• Prostat Ameliyatı Sonrası Erkekler

Pesser Kullanımının Avantajları Nelerdir, Kimler Kullanabilir?

Pesser, rahim sarkması (uterin prolapsus) veya mesane sarkması gibi pelvik organ sarkması durumlarında kullanılan, vajina içine yerleştirilen bir tıbbi cihazdır.

Pesser Avantajları:

• Cerrahi Olmayan Bir Seçenek: Ameliyat olmak istemeyen veya riski yüksek hastalar için uygundur.

• Semptomları Hafifletir: Pelvik basınç, idrar kaçırma ve rahatsızlık hissini azaltır.

• Kolay Kullanım: Günlük aktiviteleri kısıtlamaz.

• Bağlantılı Süreler: Hem geçici hem de uzun süreli kullanım için uygundur.

Pesser Kullanımının Riskleri ve Dezavantajları:

• Enfeksiyon Riski: Düzenli temizlik gerektirir.

• Vajinal Tahriş veya Yaralar: Yanlış boyutta olması tahriş yapabilir.

• Çıkma veya Yer Değiştirme: Kaslar çok zayıfsa kayabilir.

• Düzenli Takip: 3-6 ayda bir doktor kontrolü önerilir.

Kimler Kullanabilir?

Cerrahi riski yüksek olanlar, cerrahiyi ertelemek isteyenler veya hamilelik sırasında sarkma yaşayanlar kullanabilir. Vajinal enfeksiyonu olanlar veya alerjisi olanlar için uygun değildir.

Rahim Sarkması Ameliyatı Kesin Çözüm müdür?

Ameliyatlar teknik olarak uygulaması zor olduğundan başarı oranları subjektiftir, tecrübeli bir cerrah ile işlem yapıldığında ise durumun nüksetme oranı azdır. Uzman bir kadro eşliğinde uygun cerrahi yöntemler kullanılmadıysa, hasta ameliyat sonrası doktor tavsiyelerine uymadıysa nüksetme oranı yüksektir. Nüksetme durumunda ameliyatın tekrar edilmesinde bir sakınca yoktur. Fakat robotik cerrahi ve kapalı cerrahi (laparoskopik) yöntemde ameliyatlar %95 ve üzerinde başarı oranına sahiptir. Vajinal cerrahilerde de başarı oranı %85’in üzerindedir.

Rahim sarkması hayat kalitesini kötü etkileyen fakat tedavi edilebilir bir durumdur. Özellikle yaşlılarda parkinson, alzaymır gibi durumlarda sık görülebilmektedir. Rahim sarkması erken tedavi ile kontrol altına alınabilirken, ileri vakalarda cerrahi müdahale gerekebilir. Düzenli doktor kontrolleri ve alınacak tedbirlerle rahim sarkmasının ilerlemesi durdurulabilir.

.